İçindekiler
2026 Borsa İstanbul Yatırımcı Rehberi: Sermaye piyasalarında aşırı oynaklığı (volatilite) dizginlemek, yatırımcıları panik satışlarından korumak ve piyasanın rasyonel fiyatlama zeminine dönmesini sağlamak için uygulanan otomatik güvenlik mekanizmasına Devre Kesici (Circuit Breaker) adı verilir. Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda endeks ve hisse bazlı devre kesici oranları, seans durdurma süreleri ve tek fiyat emir toplama aşamalarını inceledik.
Borsada Devre Kesici Türleri Nelerdir?
Borsa İstanbul’da işlem gören paylarda devre kesici mekanizması iki temel seviyede işler:
1. Endeks Bazlı Devre Kesici Sistemi (EBDKS)
BIST 100 endeksinin gün içerisinde önceki günün kapanışına göre belirli yüzdelerde düşüş yaşaması durumunda devreye girer. Tüm hisse senedi piyasasını, vadeli işlem kontratlarını ve pay türevlerini kapsayacak şekilde seans geçici olarak tamamen durdurulur.
2. Pay Bazında Otomatik Devre Kesici (PDKS)
Tek bir hisse senedinin fiyatında kısa sürede meydana gelen aşırı fiyat hareketlerinde uygulanır. İlgili hissede sürekli işlem yöntemi geçici olarak durdurulur ve belirli bir süre boyunca tek fiyat yöntemiyle emir toplanır.
2026 Borsa İstanbul Devre Kesici Eşikleri ve Süreleri Tablosu
Borsa İstanbul mevzuatı uyarınca yürürlükte olan devre kesici parametreleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
| Devre Kesici Seviyesi | Tetiklenme Eşiği | Seans Durdurma Süresi | Emir Toplama ve Eşleşme |
|---|---|---|---|
| Endeks 1. Kademe (EBDKS) | BIST 100 %5 Düşüş | 20 Dakika Sürekli İşlem Durur | 5 Dk Tek Fiyat → 5 Dk Eşleşme |
| Endeks 2. Kademe (EBDKS) | BIST 100 %7 Düşüş | 30 Dakika Seans Durur | Emir toplama sonrası seans açılır |
| Pay Bazında (Yıldız Pazar) | Anlık Fiyat Sapması %5 – %10 | Sürekli İşlem Kesilir | 10 Dk Emir Toplama + 2 Dk Eşleşme |
| Pay Bazında (Ana Pazar) | Anlık Fiyat Sapması %5 | Sürekli İşlem Kesilir | 15 Dk Emir Toplama + 2 Dk Eşleşme |
Devre Kesici Sırasında Yatırımcılar Ne Yapabilir?
Devre kesici devreye girdiğinde yatırımcıların yapabileceği işlemler şunlardır:
- Yeni Emir Girişi: Tek fiyat emir toplama süresince sisteme yeni alım veya satım emirleri iletilebilir. Ancak emirler anlık eşleşmez, havuzda toplanır.
- Emir İptali ve Düzeltme: Daha önce girilmiş emirlerin fiyatı iyileştirilebilir, miktarı artırılabilir veya emirler tamamen iptal edilebilir.
- Açığa Satış ve Kredili İşlemler: Endeks devre kesici tetiklendiğinde günün kalanında açığa satış işlemlerinde yukarı adım kuralı (Up-tick rule) otomatik olarak devreye alınabilir. Borsa maliyetleri için aracı kurum hisse komisyon oranları tablomuzu inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hisse tavan veya taban olduğunda devre kesici çalışır mı?
Hisse senedi gün içi taban fiyatına (%10 düşüş) veya tavan fiyatına (%10 yükseliş) ulaştığında doğrudan devre kesici çalışmaz; hisse o fiyattan işlem görmeye devam eder. Ancak tavana ya da tabana doğru giderken belirlenen eşik değerleri (örneğin %5) anlık olarak aşılırsa devre kesici tetiklenir.
Devre kesici seans kapanışına yakın girerse ne olur?
Saat 17:55 sonrasında endeks veya pay bazında devre kesici tetiklenirse seans tekrar sürekli işleme açılmaz; doğrudan kapanış seansı emir toplama aşamasına bağlanır ve seans saat 18:10’da son bulur.
Devre kesici sadece düşüşlerde mi çalışır?
Endeks bazlı devre kesici yalnızca endeks düşerken çalışır. Ancak pay bazında otomatik devre kesici (PDKS) hem anormal sert düşüşlerde hem de aşırı spekülatif hızlı yükselişlerde tetiklenebilir.
