Cumhuriyet dönemi E-9 emisyon grubu Türk Lirası banknotlarının tamamının ön yüzünde Mustafa Kemal Atatürk, arka yüzlerinde ise bilim, edebiyat, matematik, tarih ve mimarlık alanından 6 önemli Türk büyüğü (Prof. Dr. Aydın Sayılı, Cahit Arf, Mimar Kemaleddin, Fatma Aliye Topuz, Buhurizade Mustafa Itri ve Yunus Emre) yer alır.
| Banknot Değeri | Arka Yüzdeki İsim | Alanı / Unvanı |
|---|---|---|
| 5 TL | Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı | Bilim Tarihçisi |
| 10 TL | Ord. Prof. Dr. Cahit Arf | Matematikçi (Arf Sabiti / Halkaları) |
| 20 TL | Mimar Kemaleddin | Mimar (Birinci Ulusal Mimarlık Akımı) |
| 50 TL | Fatma Aliye Topuz | İlk Türk Kadın Romancı ve Düşünür |
| 100 TL | Buhurizade Mustafa Itri | Klasik Türk Müziği Bestecisi |
| 200 TL | Yunus Emre | Türk Halk Şairi ve Mutasavvıf |
İçindekiler
Türkiye’de basılmakta olan her paranın arkasında bir figüre yer verilmiştir. Paraların üzerinde ülkemiz için önemli katkı sağlamış olan tarihsel kişiler yer almıştır. Özellikle 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren tedavüle girmiş olan kağıt paraların arka yüzlerinde önemli bilim ve sanat insanları yer almaktadır.
Türk lirasında 6 adet bulunan her bir banknotun arkasında farklı bilim ve sanat insanlarının resimleri yer alır. Üretilen banknotların tamamının ön yüzünde Mustafa Kemal Atatürk’ün resmi yer alırken arka yüzünde ise tarihte önemli bir yere sahip insanlar yer almaktadır.
TL Banknotların ve Madeni Paraların Arkasındaki Kişiler Kimler?
5 Türk lirasının arkasında Profesör Doktor Aydın sayılı yer alırken 10 Türk lirasının arkasında ise Doktor Cahit Arf yer almaktadır. 20 TL’nin arkasında mimar Ahmet Kemalettin yer alırken 50 TL’nin arkasında ise Fatma Aliye Hanım yer almaktadır.
100 TL’nin arkasında Buhurazi’de Mustafa Itri bulunur. 200 TL’nin arkasında ise Yunus Emre yer almaktadır. Bu yalnızca banknotlar için değil madeni paralar için de geçerli sayılmaktadır. Bilindiği üzere ülkemizde üretilmekte olan madeni paraların arkasında da bazı motifler yer almaktadır. Bu kağıt paraların dışında 6 adet demir metal paralar da kullanılır.
5 TL’nin Arkasındaki Kişi Aydın Sayılı Kimdir?
5 Türk lirasının arkasında bulunan Doktor Aydın Sayılı 1913 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Aydın Sayılı Atatürk’ün isteğiyle Milli Eğitim Bakanlığı’nın yurt dışında eğitim için açtığı sınavları girmiş ve burada Harvard Üniversitesi Bilim Tarihi bölümünde eğitim almak için hak kazanmıştır. Yüksek öğrenimini yapmak üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne giden Aydın Sayılı Colombia ve Cornell gibi önemli üniversitelerde eğitim görmüştür.
1942 yılında Harvard Üniversitesi’nde doktora derecesinde mezun olmuştur. 5 Türk lirasının arkasında resmi basılı olan Aydın Sayılı, aynı zamanda almış olduğu ilk doktora unvanı ile de bilim tarihi alanında derece yaptı. Doktor Aydın Sayılı Harvard Üniversitesi’nde Bilim Tarihi alanındaki çalışmalarını tamamladıktan sonra 1943 senesinde ülkesine dönme kararı aldı.
Profesör Doktor Aydın Sayılı 1957 tarihinde Uluslararası Bilim Tarihi Akademisi’nde muhabir üyesi iken 1961 tarihinde ise asli üyesi haline gelmiştir. Profesör Doktor Aydın Sayılı Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya fakültesinden 1974 ile 1983 yılına kadar felsefe bölümünde başkanlık yapmıştır. Aynı zamanda Atatürk Kültür ve Dil Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde başkan olarak atanmıştır.
10 TL’nin Arkasındaki Cahit Arf Kimdir?
10 Türk lirasının arkasında yer alan Cahit Arf 1910 yılında Selanik’te dünyaya gelmiştir. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf, Göttingen Üniversitesinde doktorasını tamamlamıştır. 1962 yılında İstanbul Üniversitesi Fen fakültesinde görev yapmakta olan Cahit Arf, Robert Koleji’nde matematik dersleri vermesinin yanı sıra 1964 yılında Türk Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun bilim kolu başkanı seçilmiştir.
California Üniversitesinde konuk öğretim üyeliği yapan Cahit Arf, 1967 ile 1980 tarihleri arasında ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde çalışmaya başlamıştır. Cahit Arf, emekli olduğu dönem içerisinde dahi çalışmalara devam etmiştir. Tübitak’a bağlı Gebze Araştırma Merkezinde çalışmalarını sürdüren Cahit Arf, 1985 ile 1989 tarihleri arasında ise Türk matematik derneği başkanlığında boy göstermiştir.
20 TL’nin Arkasındaki Mimar Kemaleddin Kimdir?
20 Türk lirasının arkasında yer alan Mimar Kemaleddin 1870 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Mimar Kemalettin İstanbul Teknik Üniversitesi temeli olarak kabul edilen Hendse-İ Mülkiye Mektebinde eğitim görmüş ve burada asistanlık da yapmıştır.
Mimar Kemaleddin 1895 tarihinde ise Berlin’de yer alan Charlottenburg teknik okuluna gitmiş ve burada 2 yıl boyunca mimarlık eğitimleri almaya başlamıştır. Mimar Kemaleddin 1908 yılında Osmanlı Mimar ve Mühendis Cemiyeti adlı bir meslek odası kurmuştur. Aynı zamanda mimar Kemalettin 1 ulusal mimarlık akımının da öncüsü kabul edilir. Mimar Kemalettin Osmanlı ve Alman mimarisinin özelliklerini sentezlemiş ve Yeni bir tarz oluşturmuştur.
50 TL’nin Arkasındaki Fatma Aliye Hanım Kimdir?
Basın ve ihracat yetkisi bulunan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Merkez Bankası’na devredilen banknotların tamamında ülkemizde geçmişten günümüze büyük katkıları bulunmuş tarih ve sanat alanında ünlü kişileri yer verilir. 50 Türk lirasının arkasında yer alan ve ülkemizin de ilk kadın filozofu ve kadın romancılarından birisi olan Fatma Aliye, 1862 tarihinde dünyaya gelmiştir.
Ülkemize yapmış olduğu faydalı çalışmaları ve dik duruşu ile dikkat çeken Fatma Aliye, 1889 yılında Volante adlı romanı Meram adıyla Türkçeye çevirerek başlamıştır. Başarılı isim felsefe yaşam öyküsü ve roman türündeki yapıtlarda takma adları ile işlerine devam etmiştir. 1892 tarihinde ise ilk romanını yayınlamıştır. Fatma Aliye aynı zamanda kadınları himaye derneğine de kurmuştur.
100 TL’nin Arkasındaki Itri Kimdir?
100 TL’nin arkasında yer alan Buhurizade Mustafa Efendi ya da bilinen diğer adıyla Itri tahmini olarak 1640 yılında dünyaya gelmiştir. Itri ismi ile bilinen Mustafa Efendi aynı zamanda klasik Türk müziğinin kurucularından birisi olarak kabul edilir. Müzik denildiği zaman eşsiz bir bilgi birikimine sahip olduğu bilinen Itri aynı zamanda Türk müziğinin hemen her forumunda eser vermeye devam etmiştir. Itri aynı zamanda dinsel müziklere de yeni bir yön ve tarz vermiştir.
200 TL Arkasındaki Kimdir?
200 Türk lirasının arkasında yer alan ve ülkemizin en büyük ozanlarından birisi olarak kabul edilen Yunus Emre, 1238 yılında doğduğu bilinmektedir. Anadolu’ya geçeden Türk boylarından birisinde yaşadığı düşünülen Yunus Emre, medrese eğitimi görmüş aynı zamanda tasavvuf tarihi ile yakından ilgilenmiştir.
Yunus Emre Anadolu’da uzun bir süre boyunca seyahat etmiştir. Vahdet
-i Vücut isimli inanış tarzıyla Kur’an’ın özüne inmiş ve büyük sırları kavramaya yönelik çalışmalar yapmıştır. Tasavvuf düşüncesini eserlerini aktaran Yunus Emre, şimdilerde ise Merkez Bankası’nın basmış olduğu 200 Türk lirasının arkasındaki banknot’ta yer almaktadır
1 Kuruş’un Ön ve Arka Yüzü
0,1 lira yani bir kurşun ön yüzünde bir kuruş yazısı bulunurken aynı zamanda kardelen çiçeği de yer alır. Bu kuruşlar kullanımda değildir.
5 Kuruş’un Ön ve Arka Yüzü
0,5 TL yani 5 kuruşun arka yüzünde Mustafa Kemal Atatürk resmi bulunurken ön yüzünde ise hayat ağacı motifi vardır.
10 Kuruş’un Ön ve Arka Yüzü
0,10 TL yani 10 kuruşun arka yüzünde yine Gazi Mustafa Kemal Atatürk resmini yer alırken ön yüzünde ise Rumi motifleri işlenmiştir. Kuruşların dış halkalarında Türkiye Cumhuriyeti yazısı yer alır.
25 Kuruş’un Ön ve Arka Yüzü
0.25 TL yani 25 kuruşun kufi yazısı ve desenleri işlenirken yine arka yüzünde Gazi Mustafa Kemal Atatürk yer alır.
50 kuruşun Ön ve Arka Yüzü
50 kuruşun arka yüzünde köprü motifi işlenmiştir.
1 TL’nin Ön ve Arka Yüzü
1 TL madeni paranın arka yüzünde Gazi Mustafa Kemal Atatürk resmi yer almaktadır. Aynı zamanda dış halkasında Türkiye Cumhuriyeti yazısı yazılmıştır.
Avrupa para birimiyle tasarım farkını merak ediyorsanız Euro üzerinde kimin resmi var ve neden insan yüzü kullanılmıyor başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
200 TL’nin arkasındaki kişi kimdir?
200 TL banknotunun arka yüzünde Anadolu tasavvuf ve Türk halk edebiyatının büyük şairi Yunus Emre’nin portresi ile gül ve barış temalı dizeleri yer alır.
Türk paralarındaki şahsiyetler ne zaman belirlendi?
Bugün kullanılan E-9 emisyon grubu banknotları 1 Ocak 2009 tarihinde dolaşıma girdi ve Atatürk dışındaki arka yüz portreleri Cumhuriyet’in bilim ve sanat birikimini temsil edecek şekilde seçildi.
50 TL üzerindeki ilk Türk kadın yazar kimdir?
50 TL banknotunun arka yüzünde ilk Türk kadın romancı ve yazar Fatma Aliye Topuz bulunmaktadır.