İçindekiler
Dünya ticaretinin, merkez bankası rezervlerinin ve küresel emtia piyasalarının ana değişim aracı olan Amerikan Doları, kendine has yeşil rengi ve sembolizmiyle dünya üzerinde en çok tanınan kağıt paradır. ABD Gravür ve Baskı Dairesi (BEP) tarafından basılan bu banknotlar, yüksek güvenlik unsurlarıyla donatılmıştır. Bu rehberimizde tedavüldeki 7 farklı Amerikan Doları banknotunun üzerinde kimlerin yer aldığını, tarihi misyonlarını ve 100 doların güvenlik ayrıntılarını inceliyoruz.
1. Tedavüldeki 7 Amerikan Doları Banknotu ve Portreleri
1 Dolar ($1) – George Washington
Amerika Birleşik Devletleri’nin 1. Başkanı (1789-1797) ve bağımsızlık savaşının başkomutanıdır. Banknotun arka yüzünde ünlü ABD Büyük Mührü ve tepesinde “her şeyi gören göz” bulunan bitmemiş piramit simgesi yer alır.
2 Dolar ($2) – Thomas Jefferson
ABD’nin 3. Başkanı ve 1776 Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’nin ana yazarıdır. 2 dolarlık banknotlar günümüzde hala basılmakta olup piyasada nadir dolaştığı için halk arasında uğurlu ve koleksiyon parası kabul edilir.
5 Dolar ($5) – Abraham Lincoln
ABD’nin 16. Başkanıdır. Amerikan İç Savaşı’nda ülkenin birliğini korumuş ve köleliği kaldıran tarihi Emancipation Bildirisi’ni imzalamıştır. Banknotun arka yüzünde Washington’daki Lincoln Anıtı bulunur.
10 Dolar ($10) – Alexander Hamilton (Başkan Değildir!)
ABD’nin ilk Hazine Bakanı ve Amerikan finans sisteminin, merkez bankası fikrinin ve sahil güvenlik teşkilatının kurucusudur. Başkanlık yapmamış olmasına rağmen dolara resmi basılan iki istisnai isimden biridir.
20 Dolar ($20) – Andrew Jackson
ABD’nin 7. Başkanıdır. Popülist liderliği ve İngilizlere karşı New Orleans Savaşı’ndaki zaferiyle tanınır. Arka yüzünde Beyaz Saray yer alır.
50 Dolar ($50) – Ulysses S. Grant
İç Savaş döneminde Birlik ordularının muzaffer başkomutanı ve ardından ABD’nin 18. Başkanıdır. Arka yüzünde ABD Kongre Binası (Capitol) bulunur.
100 Dolar ($100) – Benjamin Franklin (Başkan Değildir!)
Dünyada en çok taklit edilen ve en yaygın kullanılan banknottur. Portresi yer alan Benjamin Franklin; paratoneri keşfeden bir bilim insanı, filozof, matbaacı ve Bağımsızlık Bildirgesi’ni imzalayan kurucu babadır. Hiçbir zaman ABD Başkanlığı yapmamıştır.
2. Karşılaştırma Tablosu: Amerikan Doları Banknotları Özeti
3. 100 Doların Güvenlik Öğeleri (Sahte Nasıl Ayırt Edilir?)
Yeni nesil mavi şeritli 100 dolarlık banknotlar ileri teknolojiyle korunur:
- 3 Boyutlu Mavi Güvenlik Şeridi: Kağıdın içine dokunmuş mavi şerit eğildiğinde çan simgeleri ile 100 rakamları birbirine zıt yönlerde hareket eder.
- Renk Değiştiren Çan ve Hokka: Bakır renkli mürekkep hokkasının içindeki çan simgesi eğildiğinde yeşil renge dönüşür.
- Kabartma Baskı: Benjamin Franklin’in omzuna parmağınızı sürttüğünüzde pürüzlü kabartma dokuyu net olarak hissedebilirsiniz.
💡 Euro Banknotları ile Kıyaslama: Doların aksine Euro banknotları üzerinde yaşayan veya tarihi hiçbir gerçek insan yüzü yer almaz; tarafsızlığı korumak amacıyla Avrupa mimari dönemlerine ait köprü ve pencereler çizilmiştir. İlgili detaylar için Euro üzerinde kimin resmi var makalemizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1.000 veya 10.000 dolarlık banknot var mıdır?
Geçmişte 500$, 1.000$, 5.000$ ve 10.000$ değerinde banknotlar basılmıştır. Ancak kara para aklama ve suç finansmanını önlemek amacıyla 1969 yılında Richard Nixon başkanlığında bu büyük kupürler tedavülden çekilmiştir. Günümüzde tedavüldeki en büyük banknot 100 Dolar’dır.
Dolar banknotlarının basım maliyeti ve kârı ne kadardır?
100 dolarlık bir banknotun basım maliyeti yaklaşık 17 centtir. Aradaki 99,83 dolarlık muazzam kâr devletin senyoraj geliridir. Konunun ayrıntılarını senyoraj nedir sayfamızdan okuyabilirsiniz.
Eski beyaz renkli 100 dolarlar hala geçerli midir?
Evet, ABD hükümeti bugüne kadar basılmış tüm dolar banknotlarının yasal değerini koruduğunu belirtir. Ancak Türkiye’deki bazı döviz büroları sahtecilik riskleri nedeniyle eski tarihli (küçük kafalı veya beyaz) 100 dolarları alırken komisyon kesebilmekte veya bankalar tercih edilir.
